نام علمی : .Meliolotus officinalis L
نام انگلیسی: Melilot trifoil
نام فارسی: گیاه شبدر زرد
گیاه شبدر زرد، گیاهی است علفی دو ساله به طول ۲۰ تا ۸۰ سانتی متر(حداکثر) که در غالب دشت ها،کنار جاده ها، اماکن سایه دار مخصوصاً اگر جنس زمین آهکی باشد به حالت خودرو می روید. برگ های گیاه شبدر زرد مرکب از ۳ برگچه دندانه دار و گل هایش کوچک به درازای ۶ تا ۷ میلی متر به رنگ زرد و معطر است. میوه گیاه شبدر زرد به صورت نیام، بدون کرک، به رنگ مایل به سبز و محتوی یک یا دو دانه می باشد.قسمت مورد استفاده گیاه شبدر زرد سرشاخه های گل دار آن است از این جهت در موقعی که گل ها در گیاه ظاهر می گردد، سرشاخه گل دار آن را چیده پس از خشک کردن در معرض استفاده قرار می دهند.
خواص درمانی گیاه شبدر زرد
اثر درمانی عدیده در زمان های قدیم قائل بوده اند و هنوز هم چنین اشتهار دارد که سرشاخه گل دار آن اثر آرام کننده رفع بیماری های عادی سینه، مـدر(ادرار آور) و هضم کننده دارد. دم کرده آن جهت رفع تحریکات عصبی، بی خوابی های منشاء بیماری های مختلف، بی خوابی های اطفال، احساس اضطراب و سرگیجه، دردهای عصبی، میگرن (migraine) (اختلالی است که ابتدا به صورت سردرد بروز می کند.
از ویژگی های آن سردردهای ملایم، متوسط یا شدید است و غالباً با بروز درد در چشم همسو با قسمتی از سر که دچار درد شده است و علائمی در دستگاه عصبی خودگردان همراه است)، دردهای رماتیسمی(روماتیسم شرایطی است که موجب درد مزمن و اغلب متناوب با اثرگذاری بر روی مفاصل یا بافت همبند می گردد)، عدم دفع ادرار، التهاب و ورم کلیه و مثانه، سوء هضم، قولنج های کبدی و غیره بین مردم مصرف دارد. به علاوه طبق بررسی های جدید دارای اثر ضد انعقاد خون، درمان حالات مالیخولیائی(نوعی افسردگی است که مهم ترین ویژگی آن بی لذتی همراه با اختلال بارز روانی-حرکتی و بی اشتهایی و احساس گناه و بی انگیزگی است)، رفع اختلالات زمان یائسگی و کم کننده فشار خون شریانی است.
گیاه شبدر زرد به علت دارا بودن مقدار کم کومارین اثر ضد انعقاد دارد و در نوع نیمه حاد بیماری (phlebite) (که در آن بر اثر التهاب یک سیاهرگ، لخته کوچک خون ظاهر می شود و تدريجاً سبب انسداد مجرای سیاهرک می گردد) اثر درمانی دارد و چون انتهای آزاد لخته خون تدریجاً از بقیه جدا می شود و وارد جریان خون گردیده ایجاد آمبولی (embolie)(انسداد ناگهانی سرخرگ است) می کند. پس در واقع با استفاده از گیاه شبدر زرد می توان خطر وقوع آمبولی را در بیماری مذکور یعنی فلبیت نیمه حاد (phelbite subaigue) رفع نمود. ملتحمه نیزدر استعمال خارج به صورت ضماد یا پماد و دم کرده آن به صورت کمپرس، حمام و غیره بکار می رود. دم کرده گیاه شبدر زرد به صورت کولیر جهت رفع تورم پلک ها و ورم مصرف دارد، به علاوه از آن در رفع دردهای رماتیسمی، جمع شدن شیر در پستان، رفع جوش های صورت و به صورت کمپرس در باد سرخ استفاده به عمل می آید.
محل رویش گیاه شبدر زرد
نواحی شمالی ایران در مناطق اطراف تهران در نواحی قلهک، پل جاجرود، آبگرم، در منطقه آذربایجان در نواحی تبریز، عمارلو، کبوتر چاک، ایسپیلی و لاهیجان و در منطقه خراسان در نواحی مشهد، فریمان (دکتر دریادل)، شوکت آباد در نزدیکی بیرجند در نواحی بایر و در ارتفاعات ۱۴۰۰ متری نواحی غربی و مرکزی ایران می روید.
خواص درمانی گیاه شبدر زرد
آرام کننده
رفع جوش پوستی
درمان رماتیسم
درمان سوء هضم
کاهش فشار خون
درمان مالیخولیای
منبع: کتاب گیاهان دارویی تالیف دکتر علی زرگری انتشارات دانشگاه تهران، 1390، جلد.1 ص 636
شرکت وینا تولید کننده و توزیع کننده محصولات طبیعی از گیاهان دارویی با همکاری پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، واقع در پارک علم و فناوری البرز